Achtergronden

Enige basis uitleg over schaken, het eindspel en eindspelstudies.

Om eindspelstudies te begrijpen is basiskennis van het schaakspel nodig, maar vooral ook over de eindfase: het eindspel geheten.

Veel eindspelstudies eindigen in een stelling waarvan een beginner misschien nog zal denken, waarom?

Het is nodig te weten dat bepaalde eindspelen gewonnen zijn en sommigen nooit winnen en dus altijd remise worden.

Em. Lasker 1890

Wit speelt en wint.

Hieronder een aantal regels om te onthouden, of beter nog onderzoek het zelf en gebruik daarvoor basis eindspelboeken.

Onderaan deze pagina zijn goede voorbeeld boeken weergegeven.

1. Een witte koning alleen tegen een zwarte koning alleen is onbeslist. We noteren dat verkort als - =

2. + - = Met een loper alleen kun je geen mat zetten.

3. + - = Ook met een paard alleen kun je een koning niet vangen.

4. + + - = Ook met twee paarden kun je de koning niet dwingend mat zetten.

5. + + - + Wel met een Loper en Paard is de koning mat te zetten, hoewel dat best moeilijk is.

6. + + - + Twee lopers (van verschillende kleur) kunnen een koning mat zetten.

7. + - + Een toren extra is ruim voldoende om mat te zetten.

8. + - + Een dame voorsprong is de makkelijkste weg naar winst.

9. + - is vaak te winnen, maar er zijn ook remise ontsnappingen.

Omdat de pion kan promoveren tot dame of toren is daarmee is de potentie voor winst altijd aanwezig.

Als de zwarte koning voor de pion kan komen wordt het moeilijker. Hier moet je de oppositieregel kennen.

De zwarte koning voor de randpion (a-pion of h-pion) is altijd remise.

10. +h-+(s) - op de wittevelden tegen een zwarte koning voor de h-pion is remise =

en dus ook +a-+(s) - op de zwartevelden tegen een zwarte koning voor de a-pion is remise =

Ook dus als er meer dezelfde lopers zijn en ook als er dubbelpionnen op de lijnen staan.

11. + - + + Koning met dame winnen van Koning en Toren.

12. ++ - + + Koning en 2lopers (van wisselende kleuren) winnen van Koning+Paard, maar dat is niet makkelijk.

Marcel Van Herck 1985

Wit speelt en maakt remise.

Een mooi voorbeeld waarbij zwart met zijn laatste zet zijn 3 paarden moet dekken

omdat hij anders met twee paarden niet kan winnen maar dan een mooi Pat veroorzaakt!

13. ++ - +1 Als de pion ver genoeg is opgerukt is de remisekans groot.

Er is een zogenaamde Troitzky-lijn, welke aangeeft tot hoever een pion maximaal opgerukt mag zijn,

wil de partij met 2 Paarden nog een kans op winst maken.

Kijk daarvoor naar het diagram in EBUR/1999/2/Pagina 8.

14. +++ - + is normaal gewonnen voor de 3 paarden.

Er zijn meer van deze regels en typische posities. Er zijn eindspelschaakboeken waarin dat te vinden is.

Als u een eindspelstudie of eindstelling tegenkomt waarvan u niet begrijpt dat deze afloopt zoals vermeld, laat het ons weten.

In diverse artikelen in Schakend Nederland heeft Jaap van den Herik hierover geschreven.

Bijvoorbeeld 1994/10: 13. KD-K2L + 14. KD-KLP + 15. KD-K2P veel + maar kansen op = 16. K2T-KT meestal +

Ken Thompson heeft met een computerprogramma een database gevuld waarin alle stellingen met 5 stukken of minder zijn opgenomen en waarin dus alle geforceerde varianten naar winst of verlies bekend zijn. Dit is dus een manier om dat voor deze (beperkte) eindspelen na te gaan.

Deze database is leverbaar bij het TascBase-schaakprogramma. Hier een overzicht van Ken Thompson's resultaten.

Bouwers van Schaakprogramma's gebruiken zogenaamde EndgameTablebases waarin de uitkomsten van deze posities bekend zijn.

Uitleg over deze zogenaamde "End Game Tables" (EGTB's) zijn op veel plaatsen op Internet te vinden. Bijvoorbeeld:

1. Knowledge4It.

2. Dr.Robert Hyatt voor het downloaden van die tables.

Harold van der Heijden heeft een database met meer dan 67.000 eindspelstudies opgebouwd, die veel gebruikt wordt om na te gaan of nieuwe studies al ooit eerder of gelijksoortig bestonden. Dat is nuttig om inzendingen voor eindspelstudie-toernooien op oorspronkelijkheid te kunnen beoordelen. Zie menu Websites.

Als u nog niet kunt schaken leer het dan snel en klik hier.

Als u (beter) wilt leren schaken wordt dan lid van de schaakacademie van de KNSB.

Of bekijk de vele aangewezen websites via het menu de Website-pagina.

Een (duitse) minicursus schaken leren.

De bekende stappenmethode van Van Wijgerden en Brunia heeft wekelijks opgaven waar vaak eindspelstellingen in voorkomen.

Schrijf een bericht in het gastenboek en laat weten wat je zoekt of wat we moeten verbeteren.

Eindspel leerboeken: